من جهل نفسه كان بغيره أجهل ؛ هركس به خود جاهل بود ، به غير خود جاهل‌تر است . من عرف نفسه كان بغيره أعرف ؛ هركس خويشتن خويش را شناخت به غيرخود شناخت بيشترى مىيابد . من عرف نفسه فقد انتهى إلى غاية كلّ معرفة وعلم ؛ هركس خود را شناخت ، به پايان هر شناخت وآگاهى رسيده است . من لم يعرف نفسه بعد عن سبيل النجاة ، حبط في الضلال والجهالات ؛ هركس خود را نشناخته است ، از راه رستگارى دورگشته و در جهالت و گمراهى افتاده است . معرفه النفس أنفع المعارف ؛ خويشتن‌شناسى سودمندترين دانش‌هاست . قال : الفوز الأكبر من ظفر بمعرفة النفس ؛ هركس به شناخت خويش موفق شد ، به بزرگ‌ترين پيروزى دست يافته است . لاتجهل نفسك ، فإنّ الجاهل معرفة نفسه جاهل كلَّ شيء ؛ به خويش جاهل مباش كه هركس خود را نشناخت ، هيچ چيز را نشناخت . مىگويم : اين احاديث كه نقل شد ، چنان كه ديده مىشود ، تفسير برخى از علما رحمه الله را كه مىگويند اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه : « من عرف نفسه فقد عرف ربه » ، محال بودن شناخت خداوند را تعليق به محال بودن شناخت نفس كرده و شناخت نفس نيز مستحيل است ، ردّ مىكند . هم‌چنين ظاهر رواياتى كه گذشت ونيز اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه مىفرمايد : « أعرفكم بنفسه أعرفكم برّبه » نيز قول آن بزرگان را ردّ مىنمايد . با اين‌كه شناخت ومعرفت خداوند سبحان اگر هم محال باشد ، همانا شناخت و معرفت فكرى و از راه انديشه و نظر است نه شناخت شهودى و از طريق مشاهده ، و تازه به فرض پذيرش اين قول ، مقصود ازمحال بودن شناخت خداوند ، شناخت